Jak zrobić ekologiczną podpałkę do kominka lub grilla?

Ekologiczną podpałkę do kominka lub grilla zrobisz najszybciej, zalewając resztkami stopionego wosku pszczelego lub sojowego zwykłe tekturowe wytłoczki po jajkach wypełnione suchymi trocinami. Taka kostka pali się równym płomieniem przez kilkanaście minut i nie emituje toksycznych oparów do żywności. To jest bez mała najgorsza opcja z wszystkich dostępnych na rynku dla producentów chemii, bo zrobisz to za darmo. Wymaga to tylko odrobiny chęci i zebrania śmieci, które i tak wyrzucasz do kosza. Więc bierzemy się do pracy.

Zrobiłem to wczoraj. Działa. Piszemy ten materiał o trzeciej nad ranem po walce z dymiącym piecem na działce pod Radomiem, gdzie próba rozpalenia mokrego drewna sklepową białą kostką skończyła się smrodem nafty w całym domu. Te sklepowe wynalazki to często po prostu nasączona pochodnymi ropy naftowej płyta pilśniowa. Chcesz jeść kiełbasę z grilla opalaną czymś takim? Ja podziękuję.

Z czego zrobić naturalną rozpałkę w domu?

Podstawą każdej dobrej rozpałki jest nośnik i paliwo. Nośnikiem musi być coś porowatego. Paliwem substancja, która spowalnia spalanie nośnika i daje wysoką temperaturę. Zapomnij o gazetach. Papier z magazynów powlekany jest kredą i farbą drukarską. Zostawia po sobie mnóstwo popiołu i dusi cug w kominie. Zwykła tektura falista sprawdza się lepiej. Ale królem domowych rozwiązań jest wytłoczka po jajkach. Ta szara, najtańsza, zrobiona z pulpy papierowej. Wchłania płyny jak gąbka.

Do wypełnienia gniazd w wytłoczce potrzebujesz biomasy. Tutaj opcje są cztery:

• Suche trociny z warsztatu stolarskiego (tylko z surowego drewna, żadnych płyt MDF czy OSB z klejem).
• Kłaczki z filtra suszarki bębnowej do ubrań (zbierają się po każdym praniu bawełny, palą się jak proch).
• Zmiażdżone łupiny po orzechach włoskich.
• Wysuszone fusy po kawie.

Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to na produkcji tak wyje na testach po drodze u producentów grilli? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek. Producenci wiedzą, że ludzkie lenistwo wygrywa. Ludzie kupują płynne podpałki. Leją to na węgiel. Płomień wybucha, węgiel z wierzchu robi się czarny, a w środku jest zimny. Do tego chemia wsiąka w brykiet. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że naturalna podpałka oddaje ciepło wolniej, ale głębiej. Wosk topi się i wsiąka w drewno, podnosząc temperaturę zapłonu powoli, żeby polana w kominku zdążyły złapać ciąg.

Dlaczego kupna podpałka chemiczna niszczy komin?

Chemiczne podpałki na bazie nafty i parafiny przemysłowej to zło. Wydzielają ogromne ilości sadzy. Sadza osadza się na ściankach komina. Z czasem łączy się z wilgocią z drewna i tworzy kreozot. To czarna, smolista, szklista substancja. Kreozot jest łatwopalny. Pożar sadzy w kominie to temperatura rzędu 1000 stopni Celsjusza. Pęka ceramika, topi się stal. Dom idzie z dymem.

Ekologiczna podpałka z wosku pszczelego lub resztek świec stearynowych spala się o wiele czyściej. Stearyna topi się w temperaturze około 60-70 stopni i spala niemal bezdymnie. Widać to gołym okiem. Spróbuj podpalić białą kostkę z marketu na zewnątrz. Zobaczysz czarny dym. Podpal zalaną woskiem szyszkę. Dymu nie ma prawie wcale. To prosta fizyka spalania. Zmieniliśmy te zasady na robocie u nas w warsztacie i od razu zmniejszyła się ilość osadu na szybie kominkowej o dobre osiemdziesiąt procent.

Jakie materiały omijać szerokim łukiem przy robieniu rozpałki?

Ludzie wrzucają do pieca wszystko. To błąd. Omijaj te rzeczy, bo zniszczysz ruszt albo zatrujesz jedzenie na ruszcie. Zawsze odrzucaj z produkcji domowej kolorowe magazyny, bo farba zawiera metale ciężkie. Nigdy nie używaj plastiku z butelek. Sklejka i płyty wiórowe odpadają przez kleje mocznikowo-formaldehydowe. Czwartą rzeczą są impregnowane deski z palet. Zawierają chemikalia grzybobójcze, które uwalniają się pod wpływem ognia.

Jak krok po kroku zalać woskiem wytłoczki z jajek?

Proces jest brudny. Zabezpiecz blat starym kartonem. Weź starą puszkę po kukurydzy albo groszku. Włóż do niej resztki świec. Zwykłe niedopałki z urodzin, resztki z cmentarza po Wszystkich Świętych (tylko wyjmij plastikowe denka i knoty), połamane podgrzewacze tealight. Wstaw puszkę do garnka z gotującą się wodą. To tak zwana kąpiel wodna. Wosk na bezpośrednim ogniu może się zapalić. Topi się szybko. W międzyczasie weź wytłoczkę po jajkach. Do każdego zagłębienia nasyp trocin z warsztatu. Ubij je mocno palcem. Mają być zbite. Gdy wosk w puszce będzie płynny jak woda, ostrożnie zalewaj trociny w wytłoczce. Lej powoli. Trociny zaczną pić wosk. Dolej trochę więcej. Zostaw do ostygnięcia na godzinę. Jak stwardnieje, weź stary nóż i potnij wytłoczkę na pojedyncze gniazda. Masz dziesięć potężnych kostek rozpałkowych.

Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższy kwartał przed spowolnieniem rynku surowców, wosk sojowy może być lepszy od parafiny. Jest miększy. Łatwiej się zapala od zapałki. Parafina z tanich zniczy bywa twarda i czasem trzeba długo trzymać płomień, żeby zapalił się sam brzeg kartonu.

Skąd wziąć darmowy wosk i biomasę?

Tutaj wchodzi moja ulubiona metoda z osiedla na warszawskich Bielanach. Mamy tam lokalną grupę na Facebooku. Wystarczy rzucić hasło “przyjmę resztki świec”. Ludzie oddają tego kilogramy, bo szkoda im wyrzucić, a nie wiedzą co z tym zrobić. Trociny dostaniesz za darmo w każdym tartaku lub u stolarza. Traktują to jak odpad uciążliwy. Dadzą ci worek, żebyś tylko to zabrał. Fusy z kawy masz we własnym ekspresie. Wystarczy je wysuszyć na kaloryferze, żeby nie spleśniały w słoiku.

W sumie to zabawne jak wielki biznes robi się na śmieciach. Idziesz do sklepu i kupujesz “ekologiczną wełnę drzewną z woskiem”. Stołki w zarządach korporacji grzeją się od wymyślania marży na tym produkcie. A to po prostu wióry nasączone odpadem z rafinerii. To jawne walenie klienta w rogi pod płaszczykiem zielonego listka na opakowaniu. Samemu zrobisz to z odpadów z własnego kosza. Poniżej wrzucam twarde zestawienie kosztów. Zobacz jak to wygląda, żeby mieć perspektywę na ten setup.

Ile kosztuje domowa produkcja w porównaniu do gotowców?

Wyniki mówią same za siebie. Zrobienie własnej podpałki wygrywa na każdym froncie. Czas palenia domowej kostki jest najdłuższy. Dlaczego? Bo wosk działa jak akumulator energii. Tektura z wytłoczki to knot. Trociny zwiększają powierzchnię oddawania gazów palnych. Płomień jest duży, stabilny i gorący. Wrzucasz jedną taką kostkę pod stosik z ułożonego w piramidę suchego drewna brzozowego i możesz iść robić kawę. Ogień nie zgaśnie.

Czy szyszki i suszone skórki pomarańczy naprawdę działają?

Mitów narosło wokół tego mnóstwo. Szyszki działają. Zbierasz suche szyszki sosnowe. Mają w sobie naturalną żywicę. Żywica pali się bardzo gwałtownie i daje wysoką temperaturę. Problem polega na tym, że szyszka spala się błyskawicznie. Wrzucona sama do kominka zgaśnie, zanim grube polana zdążą się nagrzać. Żeby szyszka stała się pełnoprawną ekologiczną podpałką, musisz zanurzyć ją we wrzącym wosku i wyciągnąć szczypcami. Wtedy zyskuje dodatkowe minuty palenia. Ale uwaga, szyszki lubią strzelać. Strzelają iskrami przez wilgoć zamkniętą w nasionach. Przy otwartym palenisku to ryzyko pożaru dywanu.

Skórki pomarańczy to z kolei absolutna Porażka. Ludzie piszą na blogach, że zawierają olejki eteryczne i pięknie pachną. Olejki może i mają, ale w 90 procentach składają się z wody. Żeby skórka pomarańczy w ogóle zajęła się ogniem, musisz ją suszyć na pieprzu przez tydzień. A jak już ją wysuszysz, spala się w pięć sekund, dając zero użytecznego ciepła pod brykiet. Zostaw skórki do kompostu, do grilla się nie nadają. Zwykła wełna drzewna nasączona starą świeczką bije je na głowę. Te rozpałki z cytrusów to o kant rozbić.

Co robić, gdy rozpałka gaśnie po kilku sekundach?

Siedzisz przed kominkiem, odpalasz swój autorski produkt, a on po minucie zdycha. Frustracja rośnie. Wina rzadko leży w samej podpałce. Zazwyczaj to brak tlenu lub wilgotne drewno. Ogień do życia potrzebuje ciągu. Jeżeli ułożysz drewno zbyt ciasno, zadusisz płomień. Zawsze buduj stos na planie kratki lub stożka indiańskiego. Zostaw dużo pustego powietrza w środku.

Inny powód to zimny komin. Powietrze w kominie jest ciężkie i zimne. Tworzy poduszkę, która cofa dym na pokój. Zanim podpalisz główną kostkę, weź jedną stronę z gazety, zwiń w luźny rulon, podpal i wsadź głęboko pod szyber. Pozwól jej szybko spłonąć. Ciepłe powietrze wypchnie zimny czop z przewodu. Ustanowisz ciąg. Dopiero wtedy odpalaj docelową podpałkę pod drewnem. To stary trik zdunów, o którym mało kto dzisiaj mówi przy instalacji wkładów konwekcyjnych w nowych domach. Brak ciągu potrafi zabić najlepszą rozpałkę na świecie.

Dobrym pomysłem jest też trzymanie gotowych kostek w szczelnym słoju lub metalowej puszce. Wytłoczki ciągną wilgoć z powietrza. Zostawisz je na zimę w nieogrzewanej altanie, to na wiosnę zapałka ich nie chwyci. Suche środowisko to podstawa. Dodatkowo    wosk z czasem twardnieje i lekko się utlenia na powierzchni, ale nie traci swoich właściwości palnych nawet po kilku latach. Znalazłem w piwnicy kostki zrobione w 2019 roku. Zapaliły się od pierwszego strzału, paląc się żywym ogniem przez dwanaście minut.

Przetestuj proporcje. Zrób jedną partię z trocinami mocno ubitą. Drugą luźniejszą, z kłaczkami z pralki. Trzecią tylko z woskiem i samą tekturą. Zobacz, co najlepiej odpowiada twojemu palenisku i ułożeniu rusztu. Zrób to po swojemu, zalej wosk, potnij karton i wyrzuć tę marketową chemię do kosza raz na zawsze.

Często zadawane pytania (FAQ)

• Czy mogę użyć wosku zapachowego do rozpałki?
  Do kominka domowego tak. Do grilla stanowczo nie. Aromaty chemiczne z wosku zapachowego wnikną w mięso i zepsują jego smak. Używaj tylko bezwonnej parafiny, stearyny lub wosku naturalnego.
• Jak długo pali się domowa podpałka z wytłoczek?
  Solidnie zalana woskiem kostka (jedno gniazdo z wytłoczki) pali się stabilnym płomieniem od 10 do 15 minut. To wystarczający czas, by rozpalić nawet grube, dębowe polana.
• Czy domowa rozpałka zostawia dużo popiołu?
  Nie. Wosk spala się niemal całkowicie, a tektura i trociny zostawiają bardzo niewielką ilość lekkiego popiołu, który spada przez ruszt do popielnika.
• Czy mogę użyć papieru z niszczarki zamiast trocin?
  Można, ale papier z drukarek biurowych pali się gorzej niż drewno i szybciej gaśnie pod warstwą wosku. Trociny dają wyższą temperaturę.
• Jak przechowywać gotowe podpałki ekologiczne?
  W suchym, chłodnym miejscu. Najlepiej sprawdzają się zamknięte słoiki po ogórkach lub metalowe puszki po ciastkach. Chroni to przed wilgocią i myszami.
• Czy wosk pszczeli jest lepszy od parafiny?
  Tak. Wosk pszczeli to produkt w 100% naturalny, spala się czyściej i ma niższą temperaturę topnienia, co ułatwia szybki zapłon kostki od zapałki.

Bibliografia

1. Główny Urząd Statystyczny – https://stat.gov.pl
2. Instytut Ochrony Środowiska – https://ios.edu.pl
3. Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl
4. Ministerstwo Klimatu i Środowiska – https://www.gov.pl/web/klimat
5. Lasy Państwowe – https://www.lasy.gov.pl

Podobne artykuły:

Ile dni ogrzewania zapewnia zbiornik na gaz o pojemności 2700 litrów? Pompa ciepła czy nowoczesny kocioł na pellet – co ogrzeje dom taniej? Fotowoltaika na balkonie w bloku (mikroinstalacja) – czy to ma sens finansowy? Jak realnie oszczędzać wodę w domu? 10 nawyków, które odczujesz na rachunku Materiały budowlane z odzysku (cegła, deski) – gdzie je kupić i do czego wykorzystać?