Weranda vs taras – co lepiej sprawdzi się w polskim klimacie?

W polskim klimacie o wiele lepiej sprawdzi się zamknięta weranda, ponieważ chroni przed deszczem i mrozem, dając realną przestrzeń do użytku od wczesnej wiosny po późną jesień. Otwarty taras przegrywa z naszymi anomaliami pogodowymi i staje się w praktyce bezużyteczny przez niemal osiem miesięcy w roku.

Ludzie budują domy oczami. Przeglądają katalogi z Włoch czy Hiszpanii i marzą o porannej kawie na drewnianych deskach w pełnym słońcu. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że polski listopad brutalnie weryfikuje te marzenia. Przychodzi wiatr. Zacinający deszcz. Potem mróz rozsadza źle położone fugi. Zadaszona i oszklona konstrukcja rozwiązuje ten problem u samej podstawy, bo odcina wodę od posadzki. To jest prosta matematyka budowlana.

W zeszły wtorek rano, w sumie jakoś tuż po 6:00, ściągaliśmy na osiedlu Dajtki w Olsztynie kompletnie zgnite legary pod modrzewiem syberyjskim. Zmarnowane pieniądze klienta na materiał. Drewno wytrzymało raptem cztery sezony, bo nikt z poprzedniej ekipy nie pomyślał o odpowiedniej dylatacji przy ścianie fundamentowej. Woda stała tam po każdym deszczu i wsiąkała w beton. Robiliśmy to na szybko, chłopaki z ekipy byli wściekli na ten błąd, bo wiało i lało. Otwarta przestrzeń na zewnątrz to u nas po prostu ciągła walka z wilgocią. Zadaszenie ratuje sytuację.

Weranda vs taras w polskim klimacie – jakie są realne koszty budowy?

Większość inwestorów łudzi się, że rzucenie kilku desek kompozytowych na bloczki betonowe załatwi sprawę. To jest bez mała najgorsza opcja z wszystkich. Ziemia w Polsce pracuje. Zimą woda w gruncie zamarza i wysadza lekkie konstrukcje w górę. Wiosną wszystko opada. Bez solidnej wylewki albo głęboko wkręconych pali fundamentowych każda nawierzchnia zacznie falować. Weranda wymusza na starcie wylanie porządnego fundamentu, co od razu podnosi wydatki.

Zestawiliśmy u nas w firmie wydatki materiałowe z ostatniego kwartału. Różnice są potężne. Otwarty podest to koszt samych desek, legarów, wkrętów ze stali nierdzewnej i robocizny. Zamknięta bryła wymaga profili aluminiowych, szyb hartowanych, często też uszczelek EPDM i systemu rynnowego. Rzucam okiem na faktury z wczoraj i widzę, że to nie są tanie rzeczy. Chociaż szczerze mówiąc ceny aluminium skaczą ostatnio tak mocno, że to u nas w sumie chyba hipoteza z wczoraj bo pewności do tych trendów cenowych nikt obecnie nie ma do końca roku.

Zbudowaliśmy w zeszłym roku konstrukcję przylegającą do bryły budynku w Konstancinie. Klient upierał się przy otwartej przestrzeni. Po pierwszej zimie dzwonił z awanturą, że śnieg nawiał mu pod drzwi przesuwne i uszkodził uszczelkę w oknie HS. Musieliśmy doraźnie montować daszek z poliwęglanu komorowego. Gdyby od razu zdecydował się na zamkniętą zabudowę, zaoszczędziłby nerwy. Wymiana mechanizmu jezdnego w dużych oknach tarasowych kosztuje krocie.

Czy na werandę trzeba mieć pozwolenie budowlane?

Przepisy w Polsce to gąszcz sprzecznych interpretacji urzędniczych. Zasadniczo do 35 metrów kwadratowych powierzchni zabudowy można postawić wiatę lub ogród zimowy na tak zwane zgłoszenie. Trzeba tylko narysować prosty szkic, wypełnić wniosek w starostwie i odczekać 21 dni. Urzędnicy rzadko wnoszą sprzeciw. Problem pojawia się, gdy konstrukcja zaczyna ingerować w główną bryłę dachu lub gdy chcemy podciągnąć tam instalację grzewczą. Wtedy nadzór budowlany potrafi zakwalifikować to jako rozbudowę domu. A to już oznacza pełny projekt architektoniczny i pozwolenie.

Zmieniają te zasady na robocie co chwilę. Pamiętam sytuację z powiatu piaseczyńskiego. Inspektor przyjechał na odbiór i przyczepił się do tego, że weranda ma ocieploną posadzkę styropianem XPS. Uznał to za ogrzewane pomieszczenie mieszkalne, mimo że nie było tam żadnego kaloryfera. Dostaliśmy karę. Musieliśmy pisać odwołania do rzeczoznawców. Ostatecznie sprawa rozeszła się po kościach, ale kosztowało nas to mnóstwo czasu. Więc dobrym pomysłem jest pójść do urzędu przed wbiciem pierwszej łopaty i wypytać o lokalne zwyczaje interpretacyjne.

Dlaczego polska pogoda niszczy otwarte tarasy?

Woda to największy wróg materiałów budowlanych. Wnika w mikroszczeliny. Kiedy temperatura spada poniżej zera, zamarza i zwiększa swoją objętość. Rozsadza strukturę betonu, drewna i kleju. W Polsce mamy tak zwane przejścia przez zero. W ciągu jednej zimy temperatura potrafi spaść poniżej zera i wzrosnąć powyżej kilkadziesiąt razy. To katuje każdą otwartą nawierzchnię.

Drewno naturalne chłonie wilgoć jak gąbka. Nawet zaimpregnowane ciśnieniowo sosny czy świerki po kilku latach na zewnątrz szarzeją i pękają. Egzotyki typu Bangkirai radzą sobie lepiej, ale wymagają drogiego olejowania dwa razy w roku. Z kolei kompozyt, który sprzedawcy zachwalają jako bezobsługowy, potrafi się odkształcać pod wpływem silnego słońca latem. Widziałem na własne oczy deski kompozytowe wygięte w łuk na południowej ekspozycji, bo producent przyciął koszty na zawartości mączki drzewnej w mieszance.

• Zamarzająca woda w szczelinach między płytkami ceramicznymi powoduje odspajanie się gresu od kleju. To dzieje się niemal w każdym przypadku po około pięciu lub sześciu latach użytkowania, niezależnie od tego, jak drogiej chemii budowlanej użyjesz na etapie montażu. Wystarczy jedna rysa w fudze, żeby proces zniszczenia się rozpoczął i postępował z każdym kolejnym cyklem zamarzania i rozmarzania.
• Zalegający śnieg niszczy powłoki lakiernicze.
• Promieniowanie UV wypala pigment z desek.
• Wiatr nawiewa piasek rysujący powierzchnię.

Zadaszona przestrzeń eliminuje te czynniki niemal całkowicie. Szyby i dach przyjmują na siebie uderzenie żywiołów. Posadzka wewnątrz pozostaje sucha. Możesz tam rzucić zwykły dywan, postawić welurowy fotel i zostawić książkę na stole. Na otwartym podeście musisz chować poduszki z mebli ogrodowych przed każdą burzą. Kto ma na to czas po pracy?

Kiedy zadaszenie z poliwęglanu ma sens?

Poliwęglan komorowy to tani materiał. Lekki. Łatwy w montażu na drewnianej pergoli. Ale ma jedną potężną wadę. Trzeszczy. Kiedy słońce nagrzewa płyty, tworzywo rozszerza się i wydaje dźwięki przypominające strzelanie z wiatrówki. Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to na produkcji tak wyje na testach po drodze? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek. Producenci dają taśmy paroprzepuszczalne na końcówki płyt, żeby woda mogła odparować, ale tam i tak zawsze wchodzi kurz i zielony osad. Po trzech latach taki dach wygląda po prostu brudno.

O wiele lepszym wyborem jest szkło bezpieczne klejone (VSG). Jest cięższe, wymaga grubszych krokwi, ale nie hałasuje i łatwo je umyć myjką ciśnieniową. Tylko że szkło pod słońcem działa jak soczewka. Z zamkniętej werandy robi się szklarnia. Temperatura w lipcu potrafi tam dobić do 50 stopni Celsjusza. Bez rolet markizowych pod dachem albo dobrej klimatyzacji nie da się tam wysiedzieć w środku dnia. Otwarty taras ma tu tę przewagę, że naturalny powiew wiatru chłodzi nagrzane deski.

Ogród zimowy a zwykła weranda – gdzie leży techniczna granica?

Ludzie często mylą te dwa pojęcia. Weranda to zazwyczaj konstrukcja nieogrzewana. Chroni przed deszczem i wiatrem. Zimą panuje tam temperatura bliska tej na zewnątrz, może wyższa o dwa lub trzy stopnie dzięki osłonie od wiatru. Ogród zimowy to już wyższa szkoła jazdy. To pełnoprawne pomieszczenie mieszkalne, które wymaga potężnej izolacji.

Żeby zrobić ogród zimowy, musisz zastosować profile aluminiowe z tak zwaną przekładką termiczną. Zwykłe, zimne aluminium zrosi się wodą od wewnątrz, gdy na zewnątrz chwyci mróz, a w środku włączysz grzejnik. Woda będzie kapać na głowę. Do tego dochodzą pakiety trzyszybowe wypełnione argonem. Fundament musi być odcięty od zmarzliny grubą warstwą styroduru, żeby zlikwidować mostki cieplne przy łączeniu z domem.

Wrzuciliśmy kiedyś klientowi na wycenę zmianę zwykłej zabudowy na w pełni izolowany ogród zimowy. Koszt wzrósł o ponad sto dwadzieścia procent. Gość zrezygnował od razu. Zostawił zimną werandę. I bardzo dobrze zrobił. Na wiosnę otwiera drzwi przesuwne na oścież i pije piwo, a zimą po prostu tam nie wchodzi, ewentualnie trzyma tam rowery i skrzynki z jabłkami. Czasami najprostsze decyzje ucinają niepotrzebne koszty z budżetu domowego.

Jakie błędy popełniamy przy projektowaniu strefy wypoczynkowej?

Zawsze bawi mnie widok domów, gdzie strefę relaksu wciśnięto na siłę od strony północnej. Słońce tam nie zagląda prawie w ogóle. Zimą leży tam śnieg aż do kwietnia. Deski pokrywają się zielonym mchem, bo wilgoć nie ma jak odparować. Z kolei wystawa czysto południowa to patelnia. Latem nie da się tam wytrzymać bez parasola. Idealnym rozwiązaniem jest kierunek południowo-zachodni. Słońce pojawia się tam po południu, kiedy wracamy z pracy i chcemy odpocząć, a rano konstrukcja nie nagrzewa się zbytnio. Kolejny błąd to brak przemyślanego spadku dla wody. Wylewkarze często zapominają o zachowaniu tego dwuprocentowego nachylenia od ściany budynku na zewnątrz. Potem woda z opadów stoi w kałużach pod samymi drzwiami balkonowymi. Czasami mam wrażenie, że wykonawcy po prostu nie myślą o fizyce. Zrobiliśmy na wdrożeniu pomiary spadków u jednego dewelopera pod Warszawą, potem zawiesiło się odprowadzanie wody do rynien, więc wprowadzono poprawkę z frezowaniem betonu przed poniedziałkiem. Kosztowało to fortunę.

Odpływy liniowe na zewnątrz zapychają się liśćmi. Rynny z PCV pękają na mrozie, jeśli woda w nich zamarznie. Kratki wentylacyjne pod podestami z drewna często zasłania się folią przeciw chwastom, blokując cyrkulację powietrza, co prowadzi do błyskawicznego gnicia legarów od spodu. To pasmo drobnych zaniedbań, które mszczą się po kilku latach.

Zabudowa tarasu w bloku – czy to w ogóle legalne?

Mieszkańcy miast też chcą mieć swój kawałek przestrzeni zadaszonej. Zabudowa balkonu lub loggii systemem szyb przesuwnych to świetny pomysł, żeby odciąć się od hałasu ulicy i smogu. Ale tu wchodzą w grę zasady spółdzielni mieszkaniowej. Fasada budynku jest częścią wspólną. Nie możesz ot tak nawiercić elewacji i wstawić okien.

Musisz złożyć pismo do zarządcy. Często wymagają zgody architekta, który projektował osiedle, żeby nie zaburzyć rytmu elewacji. Spotkałem się z sytuacją na warszawskim Ursynowie, gdzie spółdzielnia kazała demontować świetną, szczelną zabudowę bezramową, bo właściciel użył czarnych profili zamiast srebrnych, które były w wytycznych. Głupota urzędnicza nie zna granic. Z drugiej strony, systemy bezramowe to genialny wynalazek. Kiedy świeci słońce, składasz wszystkie szyby na jedną ścianę w harmonijkę. Kiedy wieje, zamykasz i masz wiatrołap.

Niestety, systemy bezramowe nie są w stu procentach szczelne. Zacinający deszcz potrafi wcisnąć wodę przez milimetrowe szczeliny między formatkami szkła. Dlatego na posadzkę w loggii zawsze polecam gres antypoślizgowy z fugą epoksydową, która nie wchłania brudu i wody. Kładzenie tam paneli podłogowych to proszenie się o kłopoty po pierwszej mocniejszej burzy.

Drewno polimerowe jako alternatywa dla wymagających

Wielu klientów ma uraz do plastiku. Kojarzy im się z tanimi płotami z marketu. Rzucają w projektantów żądaniem o naturalne drewno. A ja zawsze powtarzam, by spojrzeli na deski z drewna polimerowego w pełnym przekroju. To nie jest ten pusty w środku kompozyt komorowy, który pęka, gdy upuścisz na niego ciężki młotek. Drewno polimerowe jest lane w całości. Wygląda jak drewno. Waży jak drewno. Można je ciąć piłą, frezować krawędzie i wkręcać wkręty bez nawiercania.

Zastosowaliśmy to rozwiązanie pod zadaszoną pergolą u klienta pod Poznaniem. Kosztowało to dwa razy tyle co zwykły kompozyt. Ale efekt po trzech latach jest rewelacyjny. Zero wyblaknięć. Zero drzazg. Można chodzić boso. A mycie polega na spłukaniu całości wężem ogrodowym. Żeby jednak nie było tak kolorowo, materiał ten mocno się nagrzewa. Ciemny brąz w lipcowym słońcu potrafi oparzyć w stopę. Dlatego zawsze sugeruję jasne odcienie szarości do stref narażonych na bezpośrednie słońce.

Wybór między werandą a tarasem zależy w głównej mierze od tego, jak bardzo nienawidzisz sprzątania. Jeśli lubisz co roku biegać z myjką ciśnieniową, kupować drogie oleje, szlifować deski i chować meble przed deszczem, zrób sobie otwarty podest. Ale jeśli wolisz po prostu wyjść z kawą w kapciach w pochmurny, wietrzny dzień i patrzeć na deszcz uderzający o szyby, zamknięta konstrukcja z dachem to jedyna rozsądna droga. Przestańcie łudzić się, że żyjemy w Toskanii. Zbudujcie to raz, solidnie i miejcie spokój z wodą na lata.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Czy weranda wymaga pozwolenia na budowę?
  Do 35 metrów kwadratowych powierzchni zabudowy zazwyczaj wystarczy zgłoszenie w starostwie. Jeśli jednak konstrukcja ingeruje w dach budynku lub ma stałe ogrzewanie, urząd może potraktować to jako rozbudowę wymagającą pełnego pozwolenia.
• Jaki materiał na dach werandy jest najtrwalszy?
  Szkło bezpieczne klejone (VSG) jest najtrwalsze, nie matowieje i nie hałasuje podczas zmian temperatury. Poliwęglan komorowy jest tańszy, ale potrafi trzeszczeć i zachodzić brudem w komorach.
• Dlaczego płytki na otwartym tarasie odpadają po zimie?
  Woda deszczowa wnika w mikroszczeliny fug. Kiedy temperatura spada poniżej zera, woda zamarza, zwiększa objętość i rozsadza klej pod płytkami ceramicznymi.
• Czy ogród zimowy to to samo co weranda?
  Nie. Weranda to zazwyczaj konstrukcja nieogrzewana, chroniąca tylko przed wiatrem i deszczem. Ogród zimowy to izolowane termicznie pomieszczenie z ogrzewaniem, przystosowane do użytku mieszkalnego przez cały rok.
• Jaka jest najlepsza wystawa dla strefy wypoczynkowej?
  Wystawa południowo-zachodnia. Zapewnia optymalne nasłonecznienie w godzinach popołudniowych, unikając skrajnego przegrzewania w środku dnia typowego dla ekspozycji południowej.
• Czy na otwartym tarasie lepiej położyć drewno czy kompozyt?
  Kompozyt nie wymaga olejowania i nie ma drzazg, ale mocno się nagrzewa. Drewno naturalne chłodzi, ale wymaga regularnej i kosztownej konserwacji chemią zabezpieczającą przed wilgocią.

Źródła i bibliografia

1. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – https://www.gunb.gov.pl
2. Instytut Techniki Budowlanej – https://www.itb.pl
3. Polski Komitet Normalizacyjny – https://www.pkn.pl
4. Ministerstwo Rozwoju i Technologii – https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia
5. Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej – https://www.izbaarchitektow.pl

Podobne artykuły:

Jak skonstruować podpory dla kwitnącej glicynii? Wierzba Hakuro zimą – jak ją przygotować na mrozy? Jak mieć na działce krokusy jak na Hali Gąsienicowej czy Polanie Chochołowskiej? Lawenda hiszpańska – uprawa i wymagania Jak pielęgnować trawę pampasową, by przetrwała polską zimę?