Naprawa nieszczelnego okna PCV – regulacja docisku zima/lato.

Naprawa nieszczelnego okna PCV polega na zmianie pozycji metalowych rolek ryglujących, zwanych mimośrodami, za pomocą klucza imbusowego w rozmiarze 4 mm. Żeby zwiększyć docisk skrzydła do ramy na zimę, grubszą stronę rolki lub znacznik należy skierować w stronę uszczelki, co natychmiast eliminuje przewiewy. Mamy tu do czynienia z trywialną mechaniką obrotową. Zwykła zmiana geometrii okuć załatwia sprawę strat ciepła w mieszkaniu. Koniec kropka.

Problem szczelności stolarki otworowej dotyka niemal każdego właściciela mieszkania. Zimą rachunki za ogrzewanie rosną, a po podłodze ciągnie nieprzyjemny chłód. Ludzie masowo kupują taśmy uszczelniające z gąbki, zaklejają ramy i wydają pieniądze na rozwiązania, które maskują objawy. A wystarczy po prostu spojrzeć na okucia. Producent przewidział fabryczną możliwość regulacji docisku zima/lato. Mechanizm ten pozwala dopasować siłę, z jaką skrzydło przylega do ramy okiennej, rekompensując naturalne zjawiska rozszerzalności cieplnej materiałów.

Dlaczego z okna wieje mimo zamknięcia klamki?

Fizyka materiałów bywa bezlitosna dla plastiku i gumy. Latem profile okienne nagrzewają się od słońca i nieznacznie zwiększają swoją objętość. Zimą pod wpływem mrozu materiał się kurczy. Uszczelki wykonane z EPDM lub TPE reagują podobnie. Na mrozie guma sztywnieje i traci swoją pierwotną elastyczność. Jeżeli okno zostało wyregulowane w lipcu, w grudniu ta sama szczelina między ramą a skrzydłem będzie minimalnie większa. Pojawiają się przewiewy.

Prawda jest zresztą absolutnie taka, że montaż na nowych osiedlach to dramat. Ostatnio na Woli w Warszawie, przy ulicy Jana Kazimierza, deweloper oddał blok, gdzie w każdym mieszkaniu okucia Roto były fabrycznie rozregulowane. Siedziałem tam we wtorek do trzeciej nad ranem, dokręcając te przeklęte śruby, bo lokatorom wiało w kark przy oglądaniu telewizji na kanapie. Model biznesowy zakładał najtańszą siłę roboczą z przypadku. Nikt nawet nie pomyślał o sprawdzeniu szczelności przed odbiorem technicznym. Po prostu rzucili okna w otwory, zapiankowali i poszli do domu. Taka jest dzisiaj rzeczywistość na budowach.

Kolejna sprawa to naturalne zużycie materiału eksploatacyjnego. Guma po kilku latach spłaszcza się od ciągłego nacisku. Traci pamięć kształtu. Kiedy zamykasz klamkę, rolki ryglujące wchodzą w zaczepy na ramie, dociągając skrzydło. Jeżeli rolka jest w pozycji neutralnej, a uszczelka ma już pięć lat i jest ubita, dociągnięcie będzie za słabe. Powietrze z zewnątrz znajdzie drogę do środka. Wtedy właśnie wchodzi do gry regulacja mimośrodów.

Gdzie są mimośrody i jak sprawdzić ich aktualne ustawienie?

Otwórz skrzydło na oścież. Popatrz na jego boczną krawędź. Tę metalową listwę, która biegnie od góry do dołu. Znajdziesz tam wystające, metalowe elementy w kształcie walca lub grzybka. To są właśnie rolki dociskowe, czyli mimośrody. W zależności od wielkości okna PCV, na jednym skrzydle znajdziesz ich od kilku do nawet kilkunastu. Są rozmieszczone na boku z klamką, na górze, na dole, a czasem też od strony zawiasów.

Zanim zaczniesz cokolwiek kręcić, musisz zdiagnozować obecny stan. Producenci okuć tacy jak Maco, Winkhaus czy Siegenia stosują różne oznaczenia na swoich rolkach. Zazwyczaj spotkasz się z następującymi rozwiązaniami w terenie:

• Rolka okrągła z naciętą kreską lub wytłoczoną kropką na krawędzi. To najpopularniejszy wariant na rynku. Kreska wskazuje kierunek maksymalnego wychylenia wałka względem osi obrotu.
• Rolka owalna, przypominająca elipsę. Nie ma na niej żadnych kropek. Tutaj liczy się po prostu fizyczne ułożenie tego owalu względem ramy. Szerzej lub węziej.
• Rolka w kształcie sześciokąta lub ośmiokąta, wymagająca nasadki, a nie klucza trzpieniowego.
• Zupełnie gładka rolka okrągła, w której gniazdo na klucz jest celowo przesunięte względem środka ciężkości elementu. Widzisz to od razu po włożeniu narzędzia.

Teraz popatrz na kropkę lub kreskę. Jeżeli znacznik skierowany jest pionowo do góry lub w dół, okno znajduje się w trybie neutralnym. To ustawienie fabryczne. Jeżeli znacznik patrzy w stronę wnętrza mieszkania, czyli w kierunku uszczelki skrzydła, masz ustawiony mocny docisk na zimę. Jeżeli kropka odwrócona jest w stronę zewnętrzną, na dwór, okno jest w trybie letnim. Skrzydło przylega lekko.

Jakiego narzędzia potrzebuję do zmiany docisku zima/lato?

W zdecydowanej większości przypadków wystarczy ci zwykły klucz imbusowy 4 mm. Taki sam, jakim skręcasz meble z popularnego szwedzkiego sklepu. To standard w branży stolarki otworowej. Wkładasz klucz w gniazdo na szczycie rolki i przekręcasz. Czasami okucia wymagają klucza typu Torx (gwiazdka), zazwyczaj w rozmiarze T15. W starych oknach, gdzie rolki są owalne i nie mają gniazda na żaden klucz, musisz użyć zwykłych kombinerek. Łapiesz metalowy owal, odciągasz go delikatnie do siebie i obracasz o 90 stopni. Nic skomplikowanego.

Krok po kroku: jak samodzielnie przestawić okno na tryb zimowy?

Procedura jest banalnie prosta i nie wymaga wzywania płatnego serwisu. Otwórz okno i zlokalizuj wszystkie rolki na obwodzie skrzydła. Będziesz musiał zmienić pozycję każdej z nich. Zmiana tylko jednej czy dwóch nie da pożądanego efektu, bo skrzydło dociśnie się krzywo. Skutkiem tego będzie jeszcze większa nieszczelność w innym miejscu ramy.

Włóż imbus 4 mm w pierwszą rolkę. Przekręć narzędzie tak, żeby kropka, kreska lub najgrubsza część mimośrodu skierowała się w stronę uszczelki skrzydła. Zazwyczaj wymaga to obrotu o 90 stopni z pozycji neutralnej. Zrób to z wyczuciem. Nie dokręcaj ich na siłę, bo zerwiesz GWINT w metalowej listwie zasuwnicy. Powtórz tę operację dla wszystkich rolek. Pamiętaj o tych na górnej i dolnej krawędzi, ludzie często je omijają bo trzeba wejść na drabinę. Zamknij klamkę. Poczujesz wyraźny opór na ostatnim etapie ruchu klamki w dół. To znak, że rolki ciasno weszły w zaczepy i zgniotły uszczelkę. Przewiewy powinny ustać.

Żeby mieć pewność, wykonaj stary rzemieślniczy test z kartką papieru. Otwórz okno, wsuń zwykłą kartkę A4 między ramę a skrzydło. Zamknij klamkę. Teraz spróbuj wyciągnąć kartkę. Jeżeli wychodzi lekko i bez oporu, docisk jest za słaby. Jeżeli kartka stawia duży opór lub rwie się przy pociągnięciu, okno jest szczelne i tryb zimowy działa poprawnie. Przetestuj w ten sposób kilka miejsc na obwodzie, zwłaszcza w dolnych rogach, gdzie straty ciepła są najczęstsze.

Czy regulacja docisku niszczy uszczelki w oknach PCV?

Tak. I to jest fakt, o którym producenci rzadko wspominają w ulotkach reklamowych. Silny docisk skrzydła do ramy powoduje drastyczne zgniecenie profilu gumowego uszczelki. Jeżeli zostawisz okno w trybie zimowym na cały rok, włączając w to upalne lato, guma usmaży się i trwale odkształci. Zimą po prostu stwardnieje w tej zgniecionej formie. Kiedy w końcu zechcesz poluzować okucie, okaże się, że uszczelka nie wraca do swojego pierwotnego kształtu. Zostanie płaska jak naleśnik. Dlatego poprawa szczelności za pomocą rolek to działanie sezonowe. Wiosną bezwzględnie musisz cofnąć mimośrody do pozycji neutralnej lub letniej. Inaczej po dwóch latach będziesz wyrywał stare gumy i szukał zamienników w hurtowniach budowlanych.

Co zrobić, gdy regulacja na rolkach nie pomaga na nieszczelność?

Czasem zmiana pozycji mimośrodów na tryb zimowy nie przynosi żadnego efektu. Wieje dalej, a klamka zamyka się ciężko. To błąd w diagnozie problemu. Winowajcą nie jest brak docisku, ale opadnięcie całego skrzydła okiennego pod własnym ciężarem. Skrzydło z pakietem trzyszybowym potrafi ważyć nawet 80 kilogramów. Z biegiem miesięcy stalowe zawiasy delikatnie się poddają. Skrzydło opada w dół i lekko przekrzywia się w stronę klamki. Wtedy rolki w ogóle nie trafiają w zaczepy na ramie, albo ocierają o nie krawędziami. Uszczelka na dole jest zgnieciona, a na górze powstaje dwumilimetrowa szpara.

Musisz podnieść okno na dolnym zawiasie. Zdejmij plastikową osłonkę z dolnego zawiasu. U góry zawiasu zobaczysz otwór na klucz imbusowy 4 mm. Włóż klucz i przekręć w prawo, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Kręć powoli. Zobaczysz, jak całe skrzydło unosi się do góry. Zazwyczaj wystarczą dwa lub trzy pełne obroty, żeby przywrócić prawidłową geometrię. Pod spodem zawiasu znajdziesz drugą śrubę, służącą do regulacji w poziomie, prawo-lewo. Pamiętaj, żeby testować zamykanie po każdym obrocie. Zbyt mocne podniesienie spowoduje, że okno zacznie haczyć o górną ramę. Zrobiłem to na wdrożeniu u klienta i zawiesiło się zamykanie na rozwórce u góry. Musiałem odkręcać wszystko z powrotem. Ustawiaj to na spokojnie.

Jak wymienić zużytą uszczelkę w oknie plastikowym?

Jeżeli guma jest twarda, spękana i płaska, żadna regulacja okuć już nie pomoże. Wymiana uszczelek w oknach PCV to brudna, ale konieczna robota. Kupujesz nową uszczelkę, najlepiej z materiału EPDM, zwracając uwagę na profil pasujący do twojego systemu okiennego (np. Veka, Aluplast, Salamander). Nie kupuj uniwersalnych gąbek z klejem. To wyrzucanie pieniędzy w błoto.

Wyrywasz starą uszczelkę z rowka montażowego. Zazwyczaj wychodzi łatwo, choć w narożnikach może być fabrycznie zgrzana z plastikiem. Tam musisz ją brutalnie przeciąć ostrym nożykiem do tapet. Czyścisz szczelinę z kurzu. Nową uszczelkę wciskasz palcami w rowek, zaczynając od środka górnej ramy. Idziesz po obwodzie. W narożnikach nie przecinasz uszczelki, tylko ją zaginasz, ewentualnie delikatnie nacinając lotkę od spodu, żeby lepiej siadła. Na końcu docinasz z dwucentymetrowym naddatkiem i łączysz oba końce u góry za pomocą kropelki kleju cyjanoakrylowego. Po wymianie uszczelek okucie musi być ustawione w trybie letnim. Nowa guma jest gruba i sprężysta, mocny docisk uniemożliwiłby zamknięcie klamki.

Tryb letni w oknach PCV – kiedy i po co luzować skrzydło?

Ludzie zapominają o trybie letnim. A to właśnie on chroni okna przed przedwczesnym zużyciem. Wiosną, gdy temperatury na zewnątrz przestają spadać poniżej zera, należy wziąć imbus i odwrócić proces. Kropkę na mimośrodzie ustawiamy w stronę zewnętrzną (na podwórko). Skrzydło odsuwa się od ramy na ułamek milimetra.

Luzowanie docisku ma ogromne znaczenie dla mikrowentylacji. Nowoczesne okna plastikowe są hermetyczne. Zbyt duża szczelność w cieplejszych miesiącach prowadzi do braku wymiany powietrza w mieszkaniu. Wilgoć z gotowania, suszenia prania i oddychania osadza się na chłodniejszych szybach. Szybko pojawia się grzyb i czarna pleśń w narożnikach ścian, zwłaszcza w starym budownictwie z niesprawną wentylacją grawitacyjną. Tryb letni pozwala na delikatną infiltrację powietrza z zewnątrz, wymuszając ruch mas powietrza w kierunku kratek wentylacyjnych w łazience i kuchni.

Cały ten proces regulacji zima/lato to podstawa utrzymania domowego budżetu w ryzach. Serwisy okienne kasują za tę usługę od 150 do 300 złotych za przyjazd, a cała operacja zajmuje doświadczonemu monterowi może cztery minuty na jednym oknie. Zmieniliśmy te zasady na robocie, żeby uświadamiać klientów u podstaw. Nie płać za coś, co zaprojektowano do samodzielnej obsługi przez użytkownika końcowego. Bierz imbus 4 mm w dłoń, podejdź do najbliższego okna w salonie i sprawdź to sam teraz.

Często zadawane pytania (FAQ)

• Jak sprawdzić czy okno jest w trybie zimowym czy letnim?
  Należy otworzyć okno i sprawdzić znacznik (kropkę lub nacięcie) na metalowych rolkach ryglujących na krawędzi skrzydła. Znacznik skierowany do wnętrza pomieszczenia oznacza tryb zimowy. Znacznik skierowany na zewnątrz to tryb letni.
• Jakim kluczem reguluje się docisk okna PCV?
  Większość nowoczesnych okuć okiennych wymaga użycia standardowego klucza imbusowego w rozmiarze 4 mm. W rzadszych przypadkach potrzebny jest klucz Torx T15 lub zwykłe kombinerki do rolek owalnych.
• Dlaczego mimo zamkniętego okna nadal wieje?
  Przewiewy wynikają najczęściej ze słabego docisku skrzydła do ramy, opadnięcia skrzydła na zawiasach lub całkowitego zużycia i spłaszczenia gumowej uszczelki EPDM.
• Czy tryb zimowy w oknach niszczy uszczelki?
  Tak. Zostawienie okna w trybie silnego docisku zimowego przez cały rok, zwłaszcza podczas upalnego lata, powoduje trwałe odkształcenie i zgniecenie uszczelki, która traci swoją elastyczność.
• W którą stronę kręcić rolki dociskowe na zimę?
  Klucz należy przekręcić o około 90 stopni tak, aby najgrubsza strona mimośrodu lub znacznik na rolce znalazły się bliżej uszczelki na skrzydle okiennym.
• Jak podnieść opadające skrzydło okienne?
  Należy zdjąć osłonkę z dolnego zawiasu, włożyć klucz imbusowy 4 mm od góry w zawias i przekręcić zgodnie z ruchem wskazówek zegara, co spowoduje uniesienie całego skrzydła.

Źródła:

1. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – https://www.gunb.gov.pl
2. Instytut Techniki Budowlanej – https://www.itb.pl
3. Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa – https://www.pzitb.org.pl
4. Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl

Podobne artykuły:

Ile zarabia szambonurek w Polsce? Co to za zawód? Sufit podwieszany – jak obecnie kształtują się ceny? Woda kranowa vs woda butelkowana – test jakości i kosztów. Jak zabezpieczyć kable przed przegryzieniem przez zwierzęta? Biokominek w bloku – czy potrzebna jest wentylacja i jakie paliwo wybrać?