Czyszczenie zmywarki – jak wyczyścić filtry i ramiona spryskujące?

Aby skutecznie wyczyścić filtry zmywarki, wykręć główny cylinder z dna komory, rozdziel go na metalową siatkę i plastikowy wkład, a następnie wyszoruj obie części starą szczoteczką pod bieżącą, gorącą wodą z dodatkiem płynu do naczyń. Z kolei ramiona spryskujące wystarczy pociągnąć lub odkręcić z zaczepów, a zatkane dysze wodne udrożnić za pomocą wykałaczki i przepłukać silnym strumieniem z kranu.

Zabiera to dosłownie pięć minut. A ratuje sprzęt przed drogą naprawą u mechanika. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że większość wezwań serwisowych do niedomywających urządzeń kończy się właśnie na przepchaniu tych dwóch elementów. Ludzie ładują do środka brudne talerze z resztkami obiadu, ignorują kontrolki, a potem dziwią się, że szkło wychodzi z komory matowe i pokryte dziwnym piaskiem. Zmywarka to nie jest młynek do koloidalnego rozdrabniania odpadów komunalnych. Ma zamknięty obieg wody. Brudny filtr oznacza po prostu mycie naczyń w brudnej brei.

Dlaczego zmywarka nie domywa naczyń i zostawia osad?

Zasada działania pompy myjącej opiera się na ciągłej recyrkulacji tej samej wody podczas cyklu głównego. Woda spada na dno, przechodzi przez układ filtrujący, trafia do grzałki i jest z powrotem tłoczona pod ciśnieniem do ramion spryskujących. Zatkanie sita powoduje natychmiastowy spadek ciśnienia w całym układzie hydraulicznym. Śmigła obracają się wolniej. Strumień nie ma siły oderwać zaschniętego tłuszczu z patelni. To fizyka, której nie oszukasz nawet najdroższymi kapsułkami z reklam telewizyjnych.

Z mojego doświadczenia na wdrożeniach i naprawach wynika, że bez mała prawie osiemdziesiąt procent problemów z białym nalotem na szklankach to wina zablokowanego przepływu. Czasami na dnie osadza się twarda skorupa z wapnia. Innym razem to po prostu gruba warstwa nierozpuszczonego żelu zmieszanego z resztkami jedzenia. W obu przypadkach silnik pompy męczy się niemiłosiernie, próbując przepchnąć ciecz przez zaklejone mikrootwory. Awarie zasilania i błędy na wyświetlaczu to tylko kwestia czasu.

(Pamiętam zresztą sytuację z zeszłego miesiąca na jednym z osiedli na warszawskim Mokotowie, gdzie u klienta woda stała w komorze przez dwa dni. Gość był pewien, że spalił się moduł sterujący. Przeklinał producenta i chciał wyrzucać sprzęt na śmietnik. Wyciągnąłem filtr. W środku tkwiła po prostu wielka, napęczniała pestka z cytryny, która zablokowała całkowicie wirnik pompy odpływowej. Wyjęcie jej pęsetą naprawiło usterkę w dziesięć sekund).

Co gromadzi się w filtrach zmywarki na co dzień?

Wewnątrz cylindra na dnie urządzenia tworzy się specyficzne środowisko. Wysoka temperatura i wilgoć to idealne warunki do odkładania się zanieczyszczeń. Nie znajdziesz tam ułożonych warstwowo składników, ale raczej zbitą, tłustą masę. Wymieńmy najpopularniejsze blokady układu.

Po pierwsze, zwierzęcy i roślinny tłuszcz z patelni, który tężeje, gdy program kończy pracę i urządzenie stygnie. Po drugie, nierozpuszczalne włókna z papierowych etykiet odklejających się ze słoików podczas mycia w wysokich temperaturach. Po trzecie, fusy z kawy i herbaty, które tworzą gęstą, nieprzepuszczalną pastę na najdrobniejszych oczkach siatki. I na koniec ziarna ryżu lub kaszy, które pęcznieją od wody i klinują się w plastikowych przegrodach filtra zgrubnego.

Jak krok po kroku wyczyścić filtr w zmywarce?

Producenci AGD zazwyczaj stosują bardzo podobne rozwiązania konstrukcyjne, więc procedura czyszczenia zmywarki wygląda identycznie u większości marek na rynku. Musisz dostać się do misy ściekowej. Zdejmij dolny kosz, żeby mieć wygodny dostęp do dna. Złap za wystający plastikowy uchwyt cylindra i przekręć go energicznie w lewo. Usłyszysz kliknięcie zwalniającej się blokady. Pociągnij całość do góry. Uważaj, bo z elementu poleje się brudna woda.

Wyciągnięty moduł trzeba rozebrać na części pierwsze.

• Rozdziel filtr zgrubny od mikrofiltra. Zazwyczaj wystarczy ścisnąć plastikowe zatrzaski po bokach i wysunąć środkową tuleję. Czasami trzeba użyć trochę siły, bo osad wapienny potrafi zakleić łączenia.
• Teraz weź starą szczoteczkę do zębów i odrobinę mocnego płynu do naczyń. Szoruj każdą część pod strumieniem gorącej wody prosto z kranu. Zwróć szczególną uwagę na drobną, metalową siateczkę. Zobaczysz pod światło, czy wszystkie mikrootwory są już drożne.
• Spójrz do dziury na dnie zmywarki. Zbiera się tam często gruba warstwa szlamu wokół wejścia do pompy. Wybierz ten brud ręcznikiem papierowym i wyrzuć prosto do kosza.

Montaż polega na włożeniu wyczyszczonego cylindra z powrotem w otwór i przekręceniu go w prawo aż do wyraźnego oporu. Jeśli zapomnisz go zablokować, woda wypchnie go do góry podczas mycia, a wszystkie resztki jedzenia polecą prosto na łopatki silnika niszcząc go.

Czy mycie filtra zmywarki płynem do naczyń wystarczy?

Zwykły detergent świetnie radzi sobie z tłuszczem. Rozbija wiązania cząsteczek oleju i pozwala łatwo spłukać brud. Problem pojawia się, gdy masz w kranie bardzo twardą wodę. Wtedy na siatce osadza się kamień kotłowy. Zwykły płyn go nie ruszy. Musisz użyć kwasu. Zanurz cały zdemontowany filtr na godzinę w misce z gorącą wodą wymieszaną z dużą ilością octu spirytusowego lub kwasku cytrynowego. Wapń zacznie musować i rozpuści się, odsłaniając czysty metal.

Jak zdemontować i odetkać ramiona spryskujące w zmywarce?

Konserwacja sprzętu AGD nie kończy się na dnie komory. Woda tłoczona przez pompę trafia do śmigieł. Mają one na swoich krawędziach rzędy małych dziurek skierowanych pod różnymi kątami. To właśnie ten układ geometryczny sprawia, że ramię obraca się pod wpływem odrzutu ciśnienia. Zablokowanie choćby dwóch otworów na krańcach powoduje, że śmigło staje w miejscu. Woda leje się wtedy jednostajnym strumieniem w jeden punkt, a reszta naczyń pozostaje brudna.

Dolne ramię zazwyczaj jest montowane na wcisk. Wystarczy chwycić je mocno u podstawy i pociągnąć pionowo do góry. Powinno wyskoczyć z zatrzasku. Górne śmigło, podwieszone pod środkowym koszem, najczęściej odkręca się za pomocą plastikowej nakrętki obrotowej na środku. Kręć w lewo, trzymając ramię drugą ręką, żeby nie spadło ci na podłogę po poluzowaniu gwintu.

Gdy masz już ramiona w rękach, zanieś je do zlewu.

Weź drewnianą wykałaczkę lub grubą igłę krawiecką. Wkłuwaj ją po kolei w każdą dyszę, rozbijając zatory. Najczęściej znajdziesz tam pestki z jabłek, drobiny pieprzu i twarde kawałki kości kurczaka. Kiedy poluzujesz brud, wlej wodę z kranu przez główny, duży otwór na środku śmigła. Potrząśnij mocno plastikiem. Wylej wodę razem z wypłukanymi śmieciami. Powtarzaj ten proces, aż z wnętrza przestaną wypadać czarne paprochy.

Skąd biorą się resztki jedzenia w dyszach śmigieł?

To prosta ścieżka. Jeśli filtr na dnie jest źle zamontowany, uszkodzony lub pęknięty, brudna woda omija barierę. Pompa zasysa zanieczyszczenia i pod ogromnym ciśnieniem pcha je w górę rurą zasilającą. Najdrobniejsze frakcje przelatują przez śmigło do komory, ale te odrobinę większe klinują się w dyszach od wewnątrz. Średnica otworów maleje ku końcowi ramienia, żeby zwiększyć ciśnienie strumienia. Właśnie na samych końcach gromadzi się najwięcej śmieci.

Zdzisław, inżynier projektujący układy hydrauliczne dla jednej z niemieckich marek, ujął to dosadnie w naszej rozmowie na hali montażowej: Konsumenci kupują zmywarki za cztery tysiące złotych, a potem traktują je jak zsyp na odpadki. Żadna siatka nie zatrzyma ciśnienia, jeśli nałożysz na nią kilogram resztek. Woda zawsze znajdzie ujście i wciśnie brud w najwęższe gardła układu.

Domowe sposoby na czyszczenie zmywarki – ocet, soda czy kwasek cytrynowy?

Chemia sklepowa jest droga i często bazuje na bardzo agresywnych środkach. Środki do czyszczenia zmywarki w buteleczkach z woskowym korkiem sprawdzają się dobrze, ale domowe metody są równie skuteczne i znacznie tańsze. Ważne, by znać fizykę i chemię reakcji, zamiast ślepo mieszać wszystko ze wszystkim.

Zabronione jest łączenie sody oczyszczonej z octem w jednym cyklu. Internet roi się od poradników, które każą wsypać sodę i zalać ją octem. Powstaje wtedy spektakularna, biała piana. Wygląda to świetnie na filmach. Problem w tym, że kwas octowy reaguje z zasadową sodą, neutralizując się wzajemnie. W efekcie po kilku sekundach zostaje ci w zmywarce woda z octanem sodu, który nie ma absolutnie żadnych właściwości czyszczących ani odkamieniających. Zmarnowałeś tylko produkty.

Musisz rozdzielić te procesy.

Odkamienianie robimy kwasem. Użyj octu spirytusowego lub kwasku cytrynowego w proszku. Kwas świetnie rozpuszcza biały nalot wapienny z grzałki i ścianek komory. Z kolei odtłuszczanie i neutralizację zapachów przeprowadzamy zasadową sodą oczyszczoną. Soda wiąże kwasy tłuszczowe i zabija bakterie gnilne.

Ile octu wlać do zmywarki i na jakim programie ją puścić?

Wlej szklankę (około 250 mililitrów) zwykłego octu spirytusowego na dno pustej zmywarki. Zamknij drzwi. Uruchom najdłuższy i najgorętszy program dostępny w menu. Zazwyczaj jest to tryb oznaczony symbolem garnków lub temperaturą 70 stopni Celsjusza. Wysoka temperatura jest absolutnie wymagana, by kwas zaczął skutecznie reagować ze skamieniałym osadem wapiennym wewnątrz ukrytych rur.

Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych z niezależnych laboratoriów za ten rok, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez, to w praktyce serwisowej kwasek cytrynowy niszczy uszczelki gumowe znacznie wolniej niż agresywny ocet. Wsyp trzy łyżki stołowe kwasku w miejsce na tabletkę, a resztę rozsyp na dnie. Efekt mycia jest identyczny, a w kuchni nie śmierdzi kwaśnymi oparami.

Czego absolutnie nie robić podczas mycia wnętrza zmywarki?

Nie używaj wybielaczy na bazie chloru (takich jak domestos). Zmywarki mają wewnątrz elementy ze stali nierdzewnej. Chlorek sodu i podchloryn wchodzą w gwałtowną reakcję z powłoką pasywną stali. Powoduje to powstawanie wżerów i korozji. Rdza w zmywarce to wyrok śmierci dla koszy i wewnętrznej blachy.

Omijaj szerokim łukiem druciane szczotki, szorstkie gąbki i mleczka z mikrogranulkami. Wnętrze komory tylko wydaje się pancerne. W rzeczywistości łatwo je porysować. W powstałych mikroszczelinach natychmiast zacznie namnażać się czarny grzyb i biofilm bakteryjny, którego już nigdy nie usuniesz z plastiku.

Jak dbać o uszczelki i pompę odpływową, żeby uniknąć awarii?

Większość użytkowników skupia się na błyszczących frontach i zapomina o brudzie kryjącym się w zakamarkach drzwi. Otwórz zmywarkę do końca i spójrz na szczelinę między drzwiami a dnem komory. Właśnie w tym rowku zbiera się ciemny szlam. Woda z ramion spryskujących tam nie dociera. To martwa strefa mycia. Weź wilgotną szmatkę z odrobiną płynu i przetrzyj grubą uszczelkę na całym obwodzie, skupiając się mocno na dolnej krawędzi.

Pompa odpływowa również wymaga uwagi. Znajduje się ona pod filtrem zgrubnym. Zobaczysz tam mały, plastikowy element maskujący. W niektórych modelach można go podważyć łyżeczką i zdjąć. Zyskujesz wtedy bezpośredni dostęp do wirnika odpompowującego wodę do kanalizacji. Sprawdź palcem, czy śmigiełko kręci się swobodnie. Często owijają się wokół niego długie włosy, nici z ubrań albo kawałki folii spożywczej. Trzeba je po prostu wyrwać.

Dlaczego ze zmywarki śmierdzi pomimo czystych filtrów?

To klasyczny problem stojącej wody. Zmywarka nigdy nie wypompowuje wody do absolutnego zera. W misie na dnie zawsze zostaje kilka centymetrów cieczy. Zapobiega to wysychaniu uszczelek pompy i tworzy naturalny syfon blokujący zapachy z rury kanalizacyjnej w ścianie. Jeżeli wyjeżdżasz na dwa tygodnie na wakacje, ta resztka wody zaczyna po prostu gnić. Rozwijają się w niej bakterie beztlenowe produkujące siarkowodór.

Rozwiązanie jest banalne. Przed dłuższym wyjazdem wlej na dno zmywarki pół szklanki wody wymieszanej z dwiema łyżkami soli kuchennej. Solanka skutecznie zablokuje procesy gnilne i powstrzyma rozwój bakterii. Po powrocie po prostu uruchom krótki program płukania.

Twarda woda a żywotność podzespołów zmywarki – co mówią serwisanci?

Twarda woda to cichy zabójca sprzętu AGD w Polsce. Jony wapnia i magnezu pod wpływem podgrzewania wytrącają się w postaci białego kamienia. Kamień ten oblepia grzałkę przepływową, drastycznie zmniejszając jej sprawność termiczną. Zmywarka zużywa wtedy więcej prądu, żeby podgrzać wodę do zadanej temperatury. W skrajnych przypadkach grzałka przepala się z powodu braku oddawania ciepła do otoczenia.

Zmywarki posiadają wbudowany zmiękczacz wody ze złożem jonowymiennym. Złoże to wyłapuje jony wapnia. Aby jednak mogło działać, musi być regularnie regenerowane solą ochronną. I tu pojawia się masowy błąd klientów. Wrzucają oni kapsułki typu “All in One” i rezygnują z dosypywania soli do zbiornika na dnie. Kapsułka zrzucona z koszyka rozpuszcza się w komorze głównej, omijając całkowicie układ zmiękczacza w podłodze urządzenia. Złoże jonowymienne ulega trwałej degradacji i kamień zaczyna niszczyć zmywarkę od wewnątrz.

Zawsze używaj dedykowanej soli gruboziarnistej, niezależnie od tego, jakiej chemii używasz do mycia naczyń.

Stopień twardości wody w kranie	Częstotliwość czyszczenia filtrów	Zalecana ilość soli w zbiorniku	Ryzyko osadzania kamienia na grzałce
Woda miękka (poniżej 100 mg CaCO3/l)	Raz na dwa miesiące	Ustawienie poboru na minimum (poziom 1)	Bardzo niskie. Brak widocznego nalotu na szkle.
Woda średnio twarda (100 – 300 mg CaCO3/l)	Raz na trzy tygodnie	Ustawienie poboru na średnie (poziom 3 lub 4)	Umiarkowane. Wymaga profilaktycznego odkamieniania co pół roku.
Woda bardzo twarda (powyżej 300 mg CaCO3/l)	Co dziesięć dni	Ustawienie poboru na maksimum (poziom 6 lub 7)	Krytyczne. Bez soli zmywarka ulegnie awarii w ciągu kilkunastu miesięcy.

Masz przed sobą czarno na białym rozpisany cały warsztat pracy z tym sprzętem. Koniec z narzekaniem na matowe szklanki i niedomyte widelce. Wyciągaj ten cylinder z dna, bierz starą szczotkę w dłoń i zrób porządek w układzie hydraulicznym. Zablokowany sprzęt to twoja wina, a nie zła konstrukcja fabryki z Niemiec czy Chin. Idź do kuchni, wykręć filtry i przepchaj dysze w ramionach jeszcze przed dzisiejszym obiadem. Uderzaj do przodu z konserwacją, zamiast dzwonić po płatny serwis, który weźmie od ciebie trzysta złotych za włączenie programu z octem.

Źródła i bibliografia:

1. Urząd Regulacji Energetyki – https://www.ure.gov.pl
2. Państwowa Inspekcja Sanitarna – https://www.gov.pl/web/gis
3. Instytut Ochrony Środowiska – https://ios.edu.pl
4. Polskie Centrum Akredytacji – https://www.pca.gov.pl
5. Główny Urząd Miar – https://www.gum.gov.pl